Starmer versus Silicon Valley: De strijd om de Britse jeugd te redden van de oneindige scroll

Er zit een bijzondere ironie in een politicus die een harde aanpak van schermtijd aankondigt terwijl hij omringd wordt door camera's die elke seconde daarvan vastleggen. Maar dat is precies wat Keir Starmer afgelopen donderdag deed tijdens een bezoek aan de Rosendale Primary School in West Dulwich, Zuid-Londen. Hij verklaarde daar dat zijn regering de "strijd" aangaat met socialmediabedrijven vanwege verslavende content die bedoeld is om jonge gebruikers aan zich te binden.

En eerlijk gezegd? Het wordt tijd dat iemand in Westminster dit hardop uitspreekt.

De cijfers waar elke ouder van zou moeten huiveren

Ongeveer 98% van de kinderen kijkt op tweejarige leeftijd dagelijks naar schermen. Laat dat even bezinken. Voordat de meeste kinderen een fatsoenlijke zin kunnen vormen, hebben ze de kunst van het oneindig scrollen al onder de knie.

De onlangs gepubliceerde richtlijnen van de overheid, ontwikkeld door een panel onder leiding van Dame Rachel de Souza en professor Russell Viner van University College London, zijn duidelijk: kinderen van twee tot vijf jaar zouden niet meer dan één uur schermtijd per dag moeten krijgen, en minder waar mogelijk. Voor kinderen onder de twee moeten schermen helemaal worden vermeden, tenzij ze worden gebruikt voor gedeelde activiteiten zoals videobellen met grootouders. De richtlijn waarschuwt ook voor snelle video's in socialmedia-stijl en AI-speelgoed voor jonge kinderen.

Misschien wel de meest opvallende bevinding? Volgens overheidsgegevens kan 28% van de kinderen die naar de basisschool gaan niet goed met boeken omgaan; ze proberen de pagina's te "swipen" in plaats van ze om te slaan. Ondertussen geeft 24% van de ouders met kinderen van drie tot vijf jaar toe dat ze moeite hebben om de schermtijd te beheersen. Wanneer een apparaat dat door duizenden ontwikkelaars is ontworpen om maximaal verslavend te zijn aan een peuter wordt gegeven, is het nauwelijks een eerlijke strijd.

Het Big Tobacco-moment van Big Tech

De timing van Starmer was allesbehalve toevallig. Slechts één dag voor zijn schoolbezoek oordeelde een jury in Los Angeles dat Google (via YouTube) en Meta bewust platforms hadden gebouwd die ontworpen waren om jonge gebruikers te verslaven. De schadevergoeding bedroeg in totaal 6 miljoen dollar: 3 miljoen dollar aan compensatie en 3 miljoen dollar aan punitieve schadevergoeding, waarbij Meta 70% van de aansprakelijkheid droeg en Google de resterende 30%.

Nu is 6 miljoen dollar wisselgeld voor bedrijven die hun kwartaalomzet in de tientallen miljarden meten. Maar de betekenis ligt in het precedent. Juridische experts noemen dit het "Big Tobacco-moment" voor Big Tech. Met ongeveer 2000 soortgelijke rechtszaken in de Verenigde Staten zou de potentiële cumulatieve aansprakelijkheid kunnen oplopen tot naar schatting 40 miljard dollar. Die eerste dominosteen ziet er plotseling behoorlijk belangrijk uit.

De details van de zaak zijn grimmig. De eiser, inmiddels 20 jaar oud, begon op zesjarige leeftijd met YouTube en op negenjarige leeftijd met Instagram. Interne documenten van Meta die aan de jury werden getoond, bevatten onder andere de tekst: "Als we groots willen winnen bij tieners, moeten we ze binnenhalen als pre-tieners." Niet bepaald de taal van een bedrijf dat beweert het welzijn van kinderen prioriteit te geven, toch?

Dit was niet eens de enige rechtszaak die Meta die week verloor. Een jury in New Mexico veroordeelde het bedrijf tot het betalen van 375 miljoen dollar omdat het er niet in was geslaagd jonge gebruikers te beschermen tegen kindermisbruikers. Twee enorme juridische nederlagen in 48 uur. Zelfs naar de nogal lakse maatstaven van Silicon Valley is dat een uitzonderlijk zware week.

Wat Westminster daadwerkelijk van plan is

Praten is makkelijk, en Westminster heeft een lange geschiedenis van gedurfde beloften over het aanpakken van techreuzen, waarna men stilletjes weer overgaat tot de orde van de dag. Maar er zijn tekenen dat het deze keer anders zou kunnen zijn.

Op 2 maart is een formele consultatie geopend die loopt tot 26 mei. Hierin wordt onderzocht hoe kinderen onder de 16 jaar online kunnen worden beschermd. Voorstellen zijn onder meer een verbod op sociale media voor jonge gebruikers in Australische stijl, avondklokken voor platformtoegang en dagelijkse schermtijdlimieten. Er lopen al pilots waarbij sommige van deze maatregelen met echte gezinnen worden getest.

Starmer heeft ook aangegeven dat hij zich wil richten op specifieke verslavende ontwerpkenmerken. Oneindig scrollen, die bodemloze put van content waardoor je om 02:00 uur nog steeds op je telefoon zit terwijl je jezelf een vroege nacht had beloofd, staat stevig in het vizier. Dat geldt ook voor "streaks", de door Snapchat populair gemaakte functie die gebruikers onder druk zet om dagelijks actief te blijven om een willekeurige teller bij te houden. Iedereen die een tiener heeft zien instorten na een verbroken streak, begrijpt precies waarom dit ertoe doet.

Minister voor Jeugdzaken Josh MacAlister zei het botweg in het programma Good Morning Britain: er heeft "een volledige herbedrading van de kindertijd" plaatsgevonden. Het klinkt dramatisch totdat je naar het bewijs kijkt en je realiseert dat hij het probleem misschien zelfs nog onderschat.

Zal dit echt werken?

Gezond scepticisme is op zijn plaats. Socialmediabedrijven hebben enorme juridische teams, oneindige middelen en een goed gedocumenteerde staat van dienst in het te slim af zijn van toezichthouders wereldwijd. Het verbod op sociale media in Australië is al op serieuze vragen gestuit over de handhaving.

Maar het tij keert. De uitspraak in LA laat zien dat rechtbanken bereid zijn platforms verantwoordelijk te houden voor ontwerpkeuzes die zich op kinderen richten. De enorme hoeveelheid lopende rechtszaken zorgt voor financiële druk die geen enkele aandeelhouder kan negeren. En de publieke opinie is definitief omgeslagen. Ouders die tablets ooit als onschadelijke digitale oppas zagen, kijken nu toe hoe hun peuters proberen papieren boeken te swipen en vragen zich af of er iets behoorlijk mis is gegaan.

De aanpak van de overheid om richtlijnen te combineren met potentiële wetgeving is pragmatisch. Niet elk gezin wil dat de staat schermtijd voorschrijft, maar de meesten zouden afdwingbare regels verwelkomen die het speelveld gelijker maken tussen gewone ouders en algoritmen die ontworpen zijn om kinderen aan schermen gekluisterd te houden.

De conclusie

Starmers belofte om de strijd aan te gaan met socialmediabedrijven is welkom, maar het bewijs zal in de uitvoering zitten. Richtlijnen zijn adviserend. Consultaties resulteren in rapporten. Wat echt telt, is of deze regering de ambitie heeft voor wetgeving met echte tanden, het soort wetgeving waar leidinggevenden in Menlo Park en Mountain View echt ongemakkelijk van worden.

Het bewijs stapelt zich op. De rechtbanken komen in beweging. Ouders zijn het zat. En meer dan een kwart van de kinderen op de basisschool denkt dat boeken werken als iPads. Als er ooit een moment was voor Westminster om te stoppen met scrollen en te beginnen met wetgeven, dan is het nu.

Lees het oorspronkelijke artikel op The Independent.