VS-Iran Vredesgesprekken: Wie Wil Wat, en Waarom Niemand het Eens Kan Worden

Een Oorlog van Nog Geen Maand Oud, en Iedereen Praat Al Over Vrede

Het is nauwelijks vier weken geleden dat de Verenigde Staten en Israel op 28 februari 2026 militaire operaties tegen Iran begonnen, en de diplomatieke machine draait al op volle toeren. Het probleem is dat die machine in tegengestelde richtingen lijkt te draaien. Washington heeft een uitgebreid 15-puntenplan voor vrede gepresenteerd. Teheran heeft dit ronduit afgewezen en met een eigen tegenbod van 5 punten gereageerd. Ondertussen beweert Iran dat er helemaal geen onderhandelingen plaatsvinden, terwijl Donald Trump stelt dat die op dit moment volop gaande zijn. Klassiek.

Wat de VS Wil

Het Amerikaanse voorstel, via Pakistan aan Iran overhandigd, leest als een verlanglijstje van iemand die in een restaurant nooit 'nee' te horen heeft gekregen. De belangrijkste eisen zijn:

• Een staakt-het-vuren van 30 dagen terwijl de onderhandelingen doorgaan
• Volledige ontmanteling van nucleaire faciliteiten in Natanz, Isfahan en Fordow
• Overdracht van Iran's volledige verrijkt uranium-voorraad aan het IAEA
• Een einde aan alle uraniumverrijking op Iraans grondgebied

In ruil daarvoor biedt Washington aan nucleaire sancties op te heffen, het snapback-mechanisme te schrappen en de civiele kerncentrale in Bushehr te ondersteunen. Op papier is het een wortel-en-stok-aanpak. In de praktijk ziet Teheran aanzienlijk meer stok dan wortel.

Het Amerikaanse onderhandelingsteam is een who's who van Trumps inner circle: vicepresident J.D. Vance, minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio en gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner. Critici hebben opgemerkt dat dit ver afstaat van de circa 400 technische experts die het JCPOA van 2015 uitonderhandelden. De eerdere besprekingen in Geneve liepen in februari deels stuk omdat de Amerikaanse delegatie naar verluidt geen enkele nucleaire technisch expert had meegebracht.

Wat Iran Wil

Iran's tegenbod van 5 punten zegt alles over de houding van Teheran. De eisen zijn:

• Volledige soevereiniteit en controle over de Straat van Hormuz
• Oorlogsschadevergoeding
• Een onmiddellijke stop aan agressie en aanslagen
• Een einde aan aanvallen op Hezbollah en Iraakse milities
• Garanties dat de oorlog niet hervat wordt

Axios meldt ook dat Iran wil dat alle Amerikaanse militaire bases in de Golf worden gesloten en dat het zijn raketprogramma zonder beperkingen mag voortzetten. Niet bepaald de soort eisen die een deal nabij doen voelen.

Iraanse functionarissen hebben bemiddelaars verteld dat ze 'twee keer misleid zijn' door Trump en 'niet opnieuw voor de gek gehouden willen worden'. De Iraanse ambassadeur in Pakistan ging nog verder en stelde ronduit dat er geen directe of indirecte onderhandelingen plaatsvinden. Het is de moeite waard te vermelden dat Iran voor de oorlog beschikte over ongeveer 440 kilogram 60% verrijkt uranium, genoeg voor zo'n 10 geavanceerde of 4 primitieve kernkoppen, met een geschatte uitbraakcapaciteit van slechts 6 dagen.

De Bemiddelaars

Pakistan, Egypte en Turkije hebben de rol van bemiddelaar op zich genomen, waarbij Pakistans legerchef veldmaarschalk Syed Asim Munir de dialoog tussen beide partijen faciliteert. Het is ondankbaar werk. De ene partij zegt dat er gesprekken zijn; de andere zegt van niet. De bemiddelaars runnen in feite een postdienst tussen twee partijen die het er niet over eens kunnen worden of het postkantoor wel bestaat.

Waarom een Deal Ver Weg Blijft

De menselijke tol is al enorm: tot 25 maart zijn in Iran minstens 1.500 mensen gedood en 18.551 gewond geraakt. Woordvoerder van het Witte Huis Karoline Leavitt heeft verklaard dat de militaire operaties 'onverminderd' doorgaan, zelfs terwijl de regering beweert dat er onderhandelingen gaande zijn. Dat straalt niet bepaald goede wil uit.

Ali Vaez van de International Crisis Group heeft gewaarschuwd dat het risico dat Iran een kernwapenstaat wordt nu 'groter dan ooit tevoren' is, en merkte op dat een fatwa tegen kernwapens van de vorige Opperste Leider onder het nieuwe leiderschap mogelijk niet meer van toepassing is.

Ook Trump staat onder druk. Golfstaten, economische partners en kiezers die afstevenen op de tussentijdse verkiezingen van november 2026 geven het Witte Huis alle reden om dit snel afgerond te zien. Econoom Nader Habibi schat de kans op zinvolle gesprekken op ongeveer 60%, wat ruimhartig aanvoelt gezien de huidige kloof tussen de standpunten van beide partijen.

De Conclusie

Beide partijen willen vrede, of willen op zijn minst de indruk wekken dat ze vrede willen. Maar de VS vraagt Iran zijn nucleaire programma volledig te ontmantelen, terwijl Iran eist dat de VS zich in wezen uit het Midden-Oosten terugtrekt. Dat zijn geen standpunten die elkaar halverwege met een handdruk ontmoeten. Verwacht meer diplomatiek theater voordat er iets wezenlijks verandert.

Lees het originele artikel bij de bron.