Proces pokojowy w Gazie ledwo oddycha, gdy świat patrzy na Iran
Zawieszenie broni w Gazie po cichu się rozpada: Hamas odrzuca rozbrojenie, fundusze na odbudowę ledwo sięgają 10% potrzeb, a wojna z Iranem odwraca uwagę świata.
Pamiętacie, gdy zawieszenie broni w Gazie wydawało się prawdziwym przełomem? To było mniej więcej pięć i pół miesiąca temu. Teraz, gdy wojna z Iranem pochłania każdy nagłówek od końca lutego, kruchy szkielet pokojowy po cichu się rozpada, a niemal nikt nie zdaje się tego dostrzegać.
Zawieszenie broni zbudowane na optymizmie i niewiele więcej
Gdy 20-punktowy plan pokojowy Trumpa zatrzymał walki w październiku 2025 roku, przypieczętowany porozumieniem z Szarm el-Szejk podpisanym 9 października, pojawiła się ostrożna nadzieja. Rada Bezpieczeństwa ONZ poparła go rezolucją 2803 w listopadzie, przyjętą 13 głosami za, przy jedynie wstrzymaniu się Chin i Rosji. Galowa ceremonia podpisania zainaugurowała Radę Pokoju w Davos w styczniu 2026 roku. Następnie w lutym podczas spotkania w Waszyngtonie złożono zobowiązania na 7 miliardów dolarów na odbudowę. Na papierze wyglądało to jak impet.
W praktyce? Te 7 miliardów dolarów brzmi hojnie, dopóki nie dowiemy się, że ONZ, Bank Światowy i UE szacują całkowity koszt odbudowy Gazy na około 70 miliardów dolarów. Jesteśmy więc na poziomie mniej więcej 10% tego, co faktycznie potrzeba. USA oddzielnie zobowiązały się do przekazania 10 miliardów dolarów na rzecz Rady Pokoju, co pomaga, ale luka pozostaje ogromna.
Rozbrojenie: problem, którego nikt nie może rozwiązać
Nickolay Mladenov, Wysoki Przedstawiciel ds. Gazy w kierowanej przez USA Radzie Pokoju, przedstawił Radzie Bezpieczeństwa ONZ 24 marca szczegółowy plan rozbrojenia. Relacje Al Jazeery i AP opisują ośmiomiesięczny, pięcioetapowy proces, choć niektóre doniesienia wskazują na szersze okno sześciu do dziewięciu miesięcy dla stopniowego wycofania wojsk izraelskich.
Odpowiedź Hamasu? Stanowcze "nie, dziękujemy". Organizacja wielokrotnie odmawiała złożenia broni, dopóki trwa okupacja Izraela, co jest mniej więcej tak zaskakujące jak deszcz w Manchesterze. Starszy przedstawiciel Hamasu Bassem Naim oskarżył Mladenova o "próbę bycia bardziej rojalistycznym niż sam król", wiążąc każdą kwestię z problemem uzbrojenia. Niektórzy działacze Hamasu zaakceptowali ramy "co do zasady" z zastrzeżeniami, ale to dyplomatyczny sposób na powiedzenie, że nie zgadzają się z większością szczegółów.
Na ziemi zawieszenie broni wygląda dość nieszczelnie
Oto niewygodna część: izraelskie naloty na Gazę trwają pomimo zawieszenia broni. Wiele źródeł podaje, że od początku rozejmu zginęło od 648 do 687 Palestyńczyków, co daje średnio ponad cztery ofiary dziennie. To nie jest środowisko, w którym buduje się zaufanie do procesu rozbrojenia.
Tymczasem 15-osobowy technokratyczny organ mający rządzić Gazą, Komitet Narodowy ds. Administracji Gazą (NCAG), któremu przewodniczy Ali Shaatt, nie jest w stanie faktycznie wjechać do Gazy. Izrael zablokował wjazd członków komitetu. Hamas ze swojej strony zajął się ponownym nakładaniem podatków na towary i usługi, po cichu przywracając kontrolę cywilną i bezpieczeństwa.
Na papierze istnieje pewien postęp: podobno planuje się 200 000 tymczasowych jednostek mieszkaniowych, a rekrutowanych jest 5000 nowych palestyńskich policjantów, z których wielu szkoli się w Egipcie. Palestyński wysłannik Riyad Mansour podkreślił te liczby, choć plany i rzeczywistość w Gazie mają długą historię rozchodzenia się.
Iran: słoń, który pochłonął cały pokój
Gdy USA i Izrael przeprowadziły ataki na Iran 28 lutego 2026 roku, globalna uwaga przesunęła się z dnia na dzień. Jak zauważyli Amjad Iraqi, starszy analityk Międzynarodowej Grupy Kryzysowej, i inni, dyplomatyczna przepustowość dla Gazy po prostu wyparowała. Francja i Niemcy już wcześniej odmówiły przystąpienia do Rady Pokoju, a teraz nawet uczestniczące narody mają wzrok skierowany gdzie indziej.
Niebezpieczeństwo to nie tylko rozproszenie uwagi. Szerszy konflikt regionalny sprawia, że każdy aktor w równaniu gazańskim jest bardziej okopany, bardziej podejrzliwy i mniej skłonny do kompromisu. Zawieszenie broni zawsze było kruche. Bez trwałej międzynarodowej presji i rzeczywistego dotrzymania zobowiązań dotyczących odbudowy grozi mu stanie się kolejną linią w długiej historii złamanych obietnic.
Przeczytaj oryginalny artykuł na stronie źródło.
