Luka w rozejmie Trumpa: Dlaczego Biały Dom twierdzi, że 60-dniowy zegar irański przestał tykać

Jeśli przeoczyłeś nagłówki w majowy długi weekend, oto co umknęło twojej uwadze. Prezydent Donald Trump poinformował Kongres, że jego zdaniem wojna z Iranem jest technicznie zakończona, konstytucyjny licznik czasu został wyłączony, a parlamentarzyści mogą schować szampana z powrotem do lodówki. Spiker Mike Johnson oraz Prezes Pro Tempore Senatu Chuck Grassley obaj otrzymali w piątek 1 maja 2026 roku listy, w których sprawa została przedstawiona na piśmie.

To zgrabna sztuczka prawna. Czy jednak faktycznie się utrzyma, to już zupełnie inne pytanie.

Co Trump właściwie powiedział Kongresowi

Listy argumentują, że wrogości z Iranem "zostały zakończone" dzięki rozejmowi, który wszedł w życie 7 kwietnia 2026 roku. Ponieważ od tego czasu nikt do nikogo nie strzelał, Biały Dom twierdzi, że 60-dniowe okno wynikające z Rezolucji o Uprawnieniach Wojennych nie ma już zastosowania. Żadnego głosowania kongresowego, dziękujemy bardzo i proszę uważać na drzwi wychodząc.

Dla kontekstu: działania wojenne rozpoczęły się 28 lutego 2026 roku. Rezolucja o Uprawnieniach Wojennych, ten zakurzony statut z 1973 roku, który Kongres uchwalił, by trzymać Richarda Nixona na krótszej smyczy podczas Wietnamu, zobowiązuje prezydenta do uzyskania zgody Kongresu w ciągu 60 dni od zaangażowania sił USA w działania wojenne albo do rozpoczęcia ich wycofywania w ciągu kolejnych 30 dni. Proste rachunki pokazują, dlaczego ten zegar ma znaczenie: bez argumentu o rozejmie Trumpowi kończyłby się czas.

Sprytna teoria prawna

Stanowisko administracji, propagowane na posiedzeniu Kongresu w czwartek przez sekretarza obrony Pete'a Hegsetha, jest w zasadzie następujące: rozejm wstrzymuje zegar. Brak strzałów, brak odliczania.

To rodzaj argumentu, który brzmi rozsądnie dopóki nie zapytasz prawnika. Prawnicy konstytucjonaliści, w tym profesor Heather Brandon-Smith z Georgetown, ustawiają się w kolejce, by wskazać, że Rezolucja o Uprawnieniach Wojennych nie zawiera przycisku "pauza". Tekst mówi o wycofaniu sił zbrojnych, a nie o zamrażaniu licznika gdy robi się cicho.

Trump twierdził również, że "żaden inny kraj nigdy" nie musiał ubiegać się o tego rodzaju autoryzację, co jest tym rodzajem stwierdzenia, które brzmi efektownie przy mównicy, ale nie przeżyje pięciu minut z podręcznikiem historii. Poprzedni prezydenci USA wielokrotnie zabiegali o zgodę Kongresu na działania militarne, od Wojny w Zatoce po AUMF po atakach z 11 września. To twierdzenie jest, delikatnie mówiąc, wprowadzające w błąd.

Dlaczego Demokraci nie dają się przekonać

Senator Tim Kaine, demokrata z Wirginii, który od lat jest najgłośniejszym głosem w kwestii uprawnień wojennych, nie zamierza tego akceptować. Jego kontrargument ma ząbki: US Navy nadal aktywnie uczestniczy w operacjach wokół Cieśniny Ormuz, która pozostaje praktycznie zamknięta. Departament Skarbu USA posunął się nawet do ostrzegania przed płaceniem Iranowi "opłat" za przepływ. Jeśli blokujesz strategiczny szlak wodny i grozisz sankcjami każdemu, kto zapłaci myto, czy wrogości są naprawdę "zakończone"? Odpowiedź Kaine'a brzmi uprzejmie, ale stanowczo: nie.

To sedno sporu. Biały Dom odczytuje "wrogości" wąsko, czyli jako aktywną wymianę ognia. Krytycy odczytują je szeroko, jako trwającą postawę militarną, presję morską i ekonomiczne duszenie, które nie ustąpiły od kwietnia.

Co dzieje się z Iranem teraz

Dyplomatyczna strona rachunku jest, szczerze mówiąc, nieco chaotyczna. Iran podobno przesłał nową propozycję za pośrednictwem pakistańskich pośredników, choć szczegóły pozostają ściśle tajne. Trump zasygnalizował, że jest nieprzekonany, co rzadko jest wstępem do przełomu. CENTCOM tymczasem w czwartek przedstawił prezydentowi menu opcji, od znaczącej eskalacji po ugodę, sugerując, że wojsko przygotowuje się na oba scenariusze.

Relacje BBC wskazują również na zabicie najwyższego przywódcy Iranu podczas pierwszych uderzeń, co jeśli jest prawdą, byłoby jednym z najbardziej brzemiennych w skutki wydarzeń konfliktu. Warto zaznaczyć, że ten konkretny szczegół nie został niezależnie potwierdzony przez inne główne media relacjonujące listy dotyczące uprawnień wojennych, więc należy traktować go z odpowiednią ostrożnością do czasu potwierdzenia.

Dlaczego to ma znaczenie dla polskich czytelników

Możesz zastanawiać się, dlaczego proceduralny spór w Waszyngtonie powinien psuć twój piątek. Trzy powody.

Po pierwsze, Cieśnina Ormuz. W normalny dzień przepływa przez nią około jedna piąta światowych zasobów ropy naftowej. Przy praktycznie zamkniętej cieśninie ceny energii pozostają niestabilne, co przekłada się bezpośrednio na koszty tankowania samochodu i ogrzewania domu. Europejskie gospodarstwa domowe nie są odporne na pat w Zatoce, bez względu na to, jak daleko to wydaje się być.

Po drugie, precedens. Jeśli prezydent USA może ogłaszać zakończenie wrogości przy każdym przestoju, cała Rezolucja o Uprawnieniach Wojennych staje się grzeczną sugestią, a nie kontrolą władzy wykonawczej. Ma to konsekwencje dla każdego przyszłego konfliktu, w tym tych, do których NATO mogłoby zostać wezwane.

Po trzecie, obraz sojuszu. Doniesienia sugerują, że USA przygotowują się do redukcji liczby żołnierzy w Niemczech o około 5000, co ma znaczenie dla europejskich planistów obronnych. Wszelkie zmiany w rozmieszczeniu amerykańskich wojsk w Europie trafiają szybko na biurka ministerstwa obrony.

Prawdopodobny następny ruch

Można się spodziewać twardego sprzeciwu ze strony Kongresu. Kaine i jego współpracownicy niemal na pewno wymuszą głosowanie nad rezolucją o uprawnieniach wojennych, by nakazać wycofanie wojsk lub wymagać nowej autoryzacji. Czy mają wystarczającą liczbę głosów, by obalić prezydenckie weto, to zupełnie inna kwestia, a odpowiedź brzmi niemal na pewno nie.

Obserwuj salę Senatu przez następne dwa tygodnie. Śledź odpowiedź Iranu na to, co Trump przekaże przez Islamabad. I obserwuj Cieśninę Ormuz, bo jeśli dojdzie do choćby jednego incydentu z tankowcem, linia o "zakończeniu wrogości" nie przeżyje cyklu informacyjnego.

Werdykt

List Trumpa to mniej argument prawny, a bardziej wyzwanie. Zakłada, że podzielony Kongres nie zjednoczy się, by wymusić rozwiązanie sprawy, oraz że społeczeństwo, wyczerpane miesiącami eskalacji, zaakceptuje kruchy rozejm jako wystarczający. I być może ma rację w obu przypadkach. Ale ogłaszanie zakończenia wojny dlatego, że działa cisza przez trzy tygodnie, to niezwykła reinterpretacja konstytucji, którą zapamięta każdy przyszły prezydent, bez względu na partię.

Rezolucja o Uprawnieniach Wojennych miała zatrzymać dokładnie tego rodzaju samowolę władzy wykonawczej. Czy nadal działa w 2026 roku, czy też została cicho uśmiercona listem, to prawdziwa historia kryjąca się za tymi wydarzeniami.

Przeczytaj oryginalny artykuł na stronie źródłowej.