Oekraïne's Draagmoederschapsboom Staat Mogelijk op het Punt te Stoppen

Jarenlang bekleedde Oekraïne stilletjes een bijzondere titel: de op een na grootste commerciële draagmoederschapshub ter wereld, net achter de Verenigde Staten. Als dat klinkt als iets dat meer aandacht zou moeten krijgen dan het krijgt, heb je gelijk. En nu, na een decennium lang de favoriete bestemming te zijn geweest voor aanstaande ouders met een paspoort en een betalingsplan, overweegt het land een wet die buitenlanders vrijwel volledig buitensluit.

En daarmee begint het geduw van advocaten, lobbyisten en een hoop moreel geweeklaag.

Wat wordt er precies voorgesteld?

Oekraïense parlementariërs dringen opnieuw aan op een wetsvoorstel dat buitenlanders effectief zou verbieden gebruik te maken van draagmoederschapsdiensten in het land. Een eerder voorstel, Wetsvoorstel 6475, werd in 2023 ingediend en datzelfde jaar in mei verworpen. Het nieuwe voorstel geniet naar verluidt bredere politieke steun, maar gezien het lot van het vorige wetsvoorstel opent niemand al de champagne.

De motivatie is deels ethisch, deels demografisch. Oekraïne's geboortecijfer is tijdens de oorlog sterk gedaald, en de beeldvorming van baby's naar het buitenland verschepen terwijl het land zelf worstelt met bevolkingsgroei is politiek ongemakkelijk geworden, zacht uitgedrukt.

Waarom Oekraïne 's werelds draagmoederschapssupermarkt werd

Drie woorden: prijs, wet en toegang.

Draagmoederschap in Oekraïne kost ongeveer £65.000 (ruwweg $87.770) voor een volledig pakket via klinieken zoals BioTexCom, 's lands grootste aanbieder. Vergelijk dat met de Verenigde Staten, waar dezelfde reis gemakkelijk voorbij de £110.000 gaat en vaak dichter bij de £150.000 uitkomt, en je begrijpt waarom koppels al jaren vluchten naar Kyiv boeken.

Dan is er het wettelijk kader. Anders dan in het Verenigd Koninkrijk, waar alleen altruïstisch draagmoederschap is toegestaan en de draagmoeder juridisch gezien de moeder is totdat een ouderschapsbeschikking de rechten overdraagt, kent de Oekraïense wet het juridisch ouderschap vanaf de geboorte toe aan de wensouders. Geen rechtszittingen, geen nagelbijtend wachten. Voor wensouders is dat zo overzichtelijk als het maar kan.

De cijfers vertellen de rest van het verhaal. Buitenlanders vormen naar verluidt zo'n 95% van de wensouders die gebruik maken van Oekraïense draagmoederschapsdiensten. De industrie heeft niet alleen ingespeeld op buitenlandse vraag; ze is er vrijwel volledig op gebouwd.

De minder fraaie kant

Waar geld is en een dun reguleringsnet, is controverse. En Oekraïne's draagmoederschapsindustrie heeft daar behoorlijk wat van gehad.

BioTexCom, 's lands grootste speler, stond centraal in meerdere onderzoeken. In 2018 werd CEO Albert Tochilovsky onderzocht op verdenking van mensenhandel, onder andere vergrijpen, in een zaak gedocumenteerd door onder meer OCCRP en het Center for Genetics and Society. De zaak heeft een lang en gecompliceerd verloop gehad, met berichten dat ze op verschillende momenten werd opgeschort.

Dan was er het ongelukkige marketingexperiment van 2021, waarbij BioTexCom een advertentie in de stijl van een 'Black Friday-uitverkoop' voor draagmoederschapsbaby's plaatste. Ja, echt. Het viel ongeveer zo goed als je zou verwachten.

Voeg daarbij de gedocumenteerde saga van de COVID-19-lockdowns in 2020, toen tientallen draagmoederschapsbaby's gestrand achterbleven in een hotel in Kyiv omdat hun wensouders niet konden reizen, en je begint te begrijpen waarom critici al enige tijd pleiten voor hervormingen.

De baby's waar niemand voor terugkomt

Misschien wel het meest ongemakkelijke deel van het verhaal zijn de achtergelaten kinderen. De berichtgeving van de BBC omvat de zaak van een kind dat zij Wei noemen, naar verluidt in 2021 via draagmoederschap geboren en, volgens het artikel, door wensouders uit een Zuidoost-Aziatisch land achtergelaten. De BBC meldt dat het kind nu in een staatsinstelling in Kyiv woont, en dat 15 gezinnen zijn dossier hebben bekeken zonder interesse te tonen in adoptie. Deze specifieke details zijn niet onafhankelijk elders bevestigd, dus enige voorzichtigheid is geboden, maar het bredere fenomeen van gehandicapte of ongewenste draagmoederschapskinderen die achtergelaten worden in Oekraïne is eerder gedocumenteerd.

Het is het soort verhaal dat abstracte beleidsdebattan omzet in iets dat veel moeilijker te negeren is.

En de draagmoeders zelf?

Dit is de vraag die niet altijd luid genoeg gesteld wordt. De BBC portretteert Karina, een Oekraïense draagmoeder die naar verwachting zo'n £12.500 (ongeveer $17.000) verdient voor het dragen van een kind. Dat bedrag is ruwweg het dubbele van het gemiddelde jaarsalaris in Oekraïne, wat deels verklaart waarom vrouwen zich aanmelden ondanks de fysieke en emotionele tol.

Voor sommigen is het een weg naar financiële stabiliteit die simpelweg niet bestaat elders in de lokale economie. Voor critici is het een schoolvoorbeeld van economische dwang vermomd als keuze. Beide lezingen kunnen tegelijkertijd waar zijn, en dat is deels wat het debat zo weerbarstig maakt.

Waarom dit relevant is voor lezers in het VK

Britse koppels maken al jaren deel uit van Oekraïne's draagmoederschapsverhaal. Het Britse altruïstische model is oprecht beperkend: draagmoeders kunnen worden vergoed voor redelijke onkosten, maar commerciële regelingen zijn uitgesloten, en de draagmoeder blijft de juridische moeder totdat een ouderschapsbeschikking wordt verleend. Voor koppels die wanhopig graag een kind willen en niet kunnen of willen wachten, bood Oekraïne een snellere, goedkopere en juridisch overzichtelijkere route.

Als het nieuwe wetsvoorstel wordt aangenomen, sluit die route zich effectief. De waarschijnlijke consequentie is een herverdeling van de vraag naar andere commerciële draagmoederschapsmarkten, waarbij Georgië, Mexico en delen van de VS het gros van het overschot zullen opvangen. Prijzen zullen waarschijnlijk stijgen. Wachttijden zullen waarschijnlijk toenemen. En de ethische vragen verdwijnen nergens; ze verhuizen gewoon naar een ander adres.

Zal het wetsvoorstel daadwerkelijk worden aangenomen?

Eerlijk antwoord: niemand weet het. De versie uit 2023 werd teruggedraaid ondanks veel lawaai, en Oekraïne's parlement heeft grotere brandjes te blussen dan hervormingen van het reproductief recht. Dat gezegd hebbende, de politieke stemming is verschoven. Oorlog, dalende geboortecijfers en voortdurende reputatieschade door zaken als die van BioTexCom kunnen het wetsvoorstel deze keer over de streep trekken.

Als je van gokken houdt, zegt het slimme geld waarschijnlijk dat er uiteindelijk een of andere vorm van beperking wordt aangenomen, ook al is het niet dit exacte wetsvoorstel.

Het grotere geheel

Het Oekraïense draagmoederschapsdebat is een microkosmos van een groter mondiaal gesprek over reproductieve rechten, commerciële ethiek en waar de grens ligt tussen mensen echte opties bieden en effectief armoede monetiseren. Er zijn geen eenvoudige antwoorden, en iedereen die je een nette morele conclusie verkoopt, probeert waarschijnlijk iets aan de man te brengen.

Wat duidelijk is, is dat het model dat Oekraïne 's werelds draagmoederschapskoopje maakte, begint te kraken. Of het nu wordt hervormd, verboden, of simpelweg verhuist naar het volgende land dat bereid is het te huisvesten, de status quo lijkt het decennium niet te zullen overleven.

Voor wensouders, draagmoeders en de kinderen die centraal staan in dit alles, kan het volgende hoofdstuk er heel anders uitzien.

Lees het originele artikel op bron.