Poetins afgeslankte overwinningsdag: minder tanks, meer geklaag en een staakt-het-vuren dat de lunch nauwelijks overleefde

De overwinningsdagparade in Moskou is normaal gesproken een donderende vertoning van gepantserd materieel en gechoreografeerd patriottisme. Dit jaar? Denk minder aan militair spektakel en meer aan een ongemakkelijke familiebijeenkomst met een gastenlijst die gemakkelijk op één A4'tje past.

Een parade op dieet

Voor het eerst in bijna twintig jaar denderden er geen tanks over het Rode Plein en hingen er geen ballistische raketten boven de kasseien. De hele show duurde ongeveer 45 minuten, wat naar Kremlin-normen een vlotte aangelegenheid is. Met meer dan vier jaar uitputtende oorlog in Oekraïne die al het materieel opslokt, was het misschien makkelijker om het zware geschut in de werkplaats te laten staan.

Wat marcheerde er wel? Russische troepen natuurlijk, samen met soldaten uit een handvol bevriende naties. Het meest opvallende contingent: Noord-Koreaanse militairen, die voor het eerst deelnamen aan de parade. Gezien het feit dat Kiev en Seoul inschatten dat Pyongyang meer dan 10.000 troepen heeft gestuurd om aan Russische zijde te vechten, voelde hun aanwezigheid op het Rode Plein minder als een ceremonie en meer als een bedankje op het ritme van een blaasorkest.

Poetins toespraak: hetzelfde liedje

De Russische president gebruikte zijn jaarlijkse toespraak om uit te halen naar de NAVO en beschuldigde het bondgenootschap ervan een 'agressieve macht' in Oekraïne te steunen. Het was in essentie een gerecyclede rechtvaardiging voor wat het Kremlin nog steeds een 'speciale militaire operatie' noemt, ondanks het feit dat deze operatie inmiddels zijn vijfde jaar ingaat.

Hij leunde, zoals altijd, zwaar op de nagedachtenis van de Grote Patriottische Oorlog en de verbijsterende 27 miljoen Sovjetburgers die stierven bij het verslaan van nazi-Duitsland. Het versmelten van die heilige geschiedenis met de huidige oorlog in Oekraïne is al lang Poetins retorische stokpaardje, en hij was niet van plan om nu van recept te veranderen.

De gastenlijst: kort en een beetje gênant

Naar verluidt trok de 80e verjaardag vorig jaar 27 buitenlandse leiders, waaronder Xi Jinping uit China en Lula uit Brazilië. De opkomst van dit jaar was ter vergelijking bescheiden genoeg om protocolmedewerkers van het Kremlin te laten huiveren.

Bevestigde aanwezigen waren onder meer:

• De Wit-Russische president Aleksandr Loekasjenko, nog altijd de trouwe bondgenoot
• Kassym-Jomart Tokajev uit Kazachstan
• Sjavkat Mirzijojev uit Oezbekistan
• Sultan Ibrahim uit Maleisië

De Slowaakse premier Robert Fico maakte ook de reis, al is het de moeite waard om een detail te noemen waar sommige vroege berichten over struikelden: Slowaakse functionarissen zeiden dat Fico van plan was om Poetin te ontmoeten en bloemen te leggen bij het Graf van de Onbekende Soldaat, maar de eigenlijke parade op het Rode Plein over te slaan. Hoe dan ook, zijn aanwezigheid als enige EU-figuur die bereid is uit de pas te lopen, zegt genoeg over waar Bratislava op de Europese politieke kaart staat.

Over dat staakt-het-vuren

Boven de parade hing een driedaags bestand, aangekondigd door Donald Trump op vrijdag na een telefoongesprek met Poetin. De deal bevatte naar verluidt een uitwisseling van 1.000 gevangenen, wat veelbelovend klinkt totdat je je herinnert dat Oekraïne een veel langer bestand van 30 dagen had voorgesteld vanaf 6 mei, alleen om door Moskou te worden afgewezen.

Het korte staakt-het-vuren overleefde de vieringen niet eens. Het Russische ministerie van Defensie beschuldigde Oekraïne ervan het bestand binnen enkele uren na afloop van de parade te hebben geschonden, en vanuit Kiev kwamen vergelijkbare beschuldigingen terug. Diplomatiek theater blijkt een kortere looptijd te hebben dan een mars op het Rode Plein.

Het internet ging op zwart

Denk ook eens aan de gewone Russen, van wie velen overwinningsdag doorbrachten met staren naar dode telefoonschermen. Autoriteiten zouden mobiele data en internet in grote delen van het land hebben afgesloten als veiligheidsmaatregel tegen Oekraïense drone-aanvallen. Vladivostok, ongeveer 9.000 km van Moskou en ruim buiten het bereik van drones, werd blijkbaar ook getroffen. Zoveel voor een verenigende nationale viering, terwijl de helft van het land de livestream niet kan laden.

Waarom dit belangrijk is voor Britse lezers

Je zou kunnen denken dat dit onder 'verre geopolitiek' valt, maar een paar draden raken direct de Britse belangen.

Ten eerste de framing van de NAVO. Poetin die de oorlog toeschrijft aan het bondgenootschap is niet alleen retoriek voor binnenlands verbruik. Het voedt het politieke klimaat waarin besluiten over Britse defensie-uitgaven, steun aan Kiev en onze houding aan de oostflank worden genomen. Hoe meer Moskou de NAVO als agressor afschildert, hoe moeilijker de onderhandelingsruimte wordt.

Ten tweede de Noord-Koreaanse invalshoek. Een paria-staat met kernwapens die openlijk troepen bijdraagt aan een Europese oorlog is een werkelijk nieuwe en ongemakkelijke ontwikkeling. Het roept ook vragen op over wat Pyongyang ervoor terugkrijgt: rakettechnologie, voedsel, contant geld? Geen van die antwoorden is geruststellend.

Ten derde het staakt-het-vuren dat er niet echt was. Iedereen die hoopte dat de betrokkenheid van de regering-Trump een snelle oplossing zou bieden, moet zijn verwachtingen wellicht bijstellen. Een driedaags bestand dat op de eerste dag al instort, is niet het materiaal voor een diplomatieke doorbraak.

De optiek lezen

Als een overwinningsdagparade bedoeld is om kracht uit te stralen, dan straalde deze iets interessanters uit: een Kremlin dat nog steeds in staat is om een show op te voeren, maar steeds afhankelijker wordt van een slinkende kring bondgenoten en niet langer hetzelfde materieel kan tonen als voorheen. Noord-Koreaanse troepen laten marcheren naast Russische soldaten is geen gebaar van zelfvertrouwen. Het is een gebaar van noodzaak.

Poetins toespraak probeerde dat te verbloemen met de gebruikelijke mix van historische grootsheid en het bashen van de NAVO. De beelden vertelden een ander verhaal.

Het eindoordeel

De parade van 2026 zal minder herinnerd worden om wat er te zien was, en meer om wat er ontbrak. Geen tanks. Geen raketten. Weinig buitenlandse zwaargewichten. Een staakt-het-vuren dat de slotfanfare nauwelijks overleefde. En een Noord-Koreaans detachement dat een diep ongemakkelijke symboliek aan het hele gebeuren verleende.

Voor Poetin blijft overwinningsdag een essentieel stuk politiek theater. Maar theater heeft publiek nodig, en dat was dit jaar aanzienlijk dunner gezaaid. Of dat doordringt in het Kremlin of simpelweg wordt verwerkt in de volgende ronde van met grieven beladen toespraken, is voor iedereen de vraag. Wed er maar niet op.

Lees het originele artikel op source.