Een Jaar Later: Paus Leo XIV's Stille Missie Wordt Steeds Onderbroken door Donald Trump

Twaalf maanden geleden stapte een zachtsprekende Augustijn uit Chicago het balkon van de Sint-Pieter op en werd hij Paus Leo XIV, de 267e paus en de eerste die ooit geboren werd in de Verenigde Staten. Hij hoopte duidelijk dat zijn eerste jaar zou gaan over preken, pastoraat en zachte aansporingen. Het universum, en een zekere oranjegekleurde voormalige realitytvpresentator, hadden andere plannen.

Een pastorale paus met een luidruchtige buurman

Vrijdag 8 mei 2026 markeerde Leo's eerste verjaardag als paus, en op papier had het een rustige aangelegenheid moeten zijn. De 70-jarige voormalige Robert Prevost, een wiskundige die missionaris werd, heeft het jaar doorgebracht met wat Augustijnen het beste doen: nadruk leggen op gemeenschap, harmonie en het onmoderne idee dat we misschien allemaal wat aardiger voor elkaar zouden moeten zijn.

Geen theatrale gebaren. Geen verrassingspersgesprekken vanuit een vliegtuig. Gewoon standvastig, aanhoudend evangelieprediking voor een Katholieke Kerk van ongeveer 1,4 miljard leden.

Toen deed Donald Trump zijn mond open. Weer.

De ruzie die er niet had moeten zijn

Eerder in de week beschuldigde Trump Leo ervan 'veel katholieken in gevaar te brengen' vanwege het standpunt van de paus over de oorlog met Iran. Dat is, strikt genomen, niet het soort ding dat men verwacht te zeggen over de Bisschop van Rome op een dinsdagochtend. De kritiek bouwde vermoedelijk voort op eerdere steken over Leo's standpunten over immigratie en deportatiebeleid, die de betrekkingen tussen het Vaticaan en het Witte Huis al hadden bekoeld.

Leo's reactie was kenmerkend Augustijns: gemeten, scherp en lichtelijk verwoestend. 'Als iemand mij wil bekritiseren voor het verkondigen van het Evangelie,' zei hij, 'laat hem dat dan doen met de waarheid.'

Dat, beste lezer, is wat theologen een heilige sneer noemen.

Marco Rubio betreedt het toneel als vredestichter

Op de vooravond van de verjaardag stapte de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio het Vaticaan binnen voor wat diplomaten beleefd een verzoeningsbezoek noemen. Hij bracht ongeveer 45 minuten door met de paus en zo'n tweeënhalf uur in het Vaticaan in totaal, waarbij kardinaal Pietro Parolin aansloot bij de bredere gesprekken.

Het was de eerste ontmoeting tussen Leo en een lid van Trumps kabinet in bijna een jaar, wat alles zegt over hoe koel de verhoudingen waren geworden. Het gesprek besloeg naar verluidt onderwerpen als Cuba, Libanon en diverse Afrikaanse conflicten, waarbij iedereen vermoedelijk zijn best deed om de olifant in de vorm van Iran niet te benoemen.

Wie is Paus Leo XIV eigenlijk?

Voor wie ergens rond de witte rook afhaakt, hier is de korte versie. Leo XIV is:

• De eerste in de VS geboren paus in de geschiedenis
• Een geboren Chicagoan en levenslang Augustijn
• Een voormalige missionaris met diepe wortels in Latijns-Amerika
• Een wiskundige, wat zijn kalmte onder druk mogelijk verklaart
• 70 jaar oud, en duidelijk niet van plan zich te laten intimideren

In temperament is hij het directe tegendeel van zijn voorganger Paus Franciscus, wiens 12-jarige pontificaat zelden vrij was van drama. Waar Franciscus vaak leidde met het gedurfde, krantenkoppen trekkende gebaar, geeft Leo de voorkeur aan het langzame vuur. Het pastorale boven het politieke. De homilie boven de hete take.

De vergelijking met de heilige Jozef

Volgens een bericht van AP gebruikte kardinaal Timothy Dolan zijn homilie in de Sint-Pietersbasiliek om Leo te vergelijken met de heilige Jozef, de patroonheilige van stille, betrouwbare mannen die gewoon hun werk doen terwijl iedereen om hen heen instort. Het is een vergelijking die past, hoewel we moeten vermelden dat dit detail afkomstig is van een enkele bron ter plaatse en niet van meerdere onafhankelijke berichten.

Toch vat het de stemming samen. Leo probeert niet de hoofdpersoon te zijn. Hij probeert de stabiele hand te zijn.

Geld, missies en de Pauselijke Stichting

Volgens AP, dat sprak met Pauselijke Stichting-lid Ward Fitzgerald, heeft de stichting, die een gerapporteerde minimumtoezegging van 1,25 miljoen dollar vereist, 25 nieuwe families verwelkomd sinds Leo's verkiezing. We hebben die cijfers niet onafhankelijk elders kunnen verifiëren, dus behandel ze met de gebruikelijke journalistieke scepsis, maar als ze kloppen suggereren ze dat Amerikaanse katholieke filantropen behoorlijk warm reageren op een van hun eigen mensen in de stoel van de heilige Petrus.

Dat gezegd hebbende, populair zijn bij vermogende donateurs en populair zijn bij het Witte Huis zijn duidelijk twee heel verschillende dingen.

Wat Leo wilde dat zijn eerste jaar zou zijn

Praat met mensen die Leo op de voet hebben gevolgd en er ontstaat een beeld van een paus die oprecht gewoon het werk wil doen. Het Evangelie verkondigen. De gelovigen bezoeken. Harmonie aanmoedigen. Naar verluidt was hij van plan de verjaardag te markeren met een pastoraal bezoek aan Pompeii en Napels, wat ruwweg het pauselijke equivalent is van de gala afzeggen om naar de plaatselijke parochierommelmarkt te gaan.

Het is, op zijn eigen stille manier, een statement. Het pontificaat onder Leo gaat niet over interessant zijn op Twitter. Het gaat over aanwezig zijn waar mensen daadwerkelijk leven.

Waarom dit ons allemaal aangaat

U kunt terecht vragen waarom een Nederlandse lezer zich zou bekommeren om een verbale schermutseling tussen een Amerikaanse paus en een Amerikaanse president. Drie redenen.

Ten eerste, wanneer het hoofd van een kerk met 1,4 miljard leden spreekt over oorlog, migratie en kernwapens, heeft dat zijn weerklank ver buiten katholieke kringen. Ten tweede blijft het Vaticaan een van de weinige instellingen op aarde met echte zachte machtsinvloed op mondiale conflicten, en hoe het omgaat met Washington heeft overal gevolgen, ook hier. Ten derde belooft dit een fascinerend casestudy te worden over hoe een bewust bescheiden leider omgaat met een bewust overdreven leider.

Het oordeel over jaar een

Als je Leo's eerste jaar puur beoordeelt op zijn eigen ambities, rustig preken, gemeenschap, harmonie, dan zou je het een stille succesvolle start noemen, herhaaldelijk onderbroken door extern lawaai dat hij niet heeft uitgenodigd. De Trump-ruzies zijn niet van zijn makelij. De verzoeningspoging werd overgelaten aan anderen. Hij heeft zijn lijn vastgehouden zonder zijn geduld te verliezen, wat in 2026 dicht in de buurt komt van een wonder.

Jaar twee zal waarschijnlijk meer van hetzelfde zijn. Meer pastorale bezoeken. Meer zachte maar stellige theologische tegendruk. En vrijwel zeker meer momenten waarop een wiskundige uit Chicago een voormalige vastgoedontwikkelaar uit Queens moet herinneren dat het Evangelie geen tv-kijkcijferwedstrijd is.

Paus Leo XIV heeft de strijd misschien niet gezocht. Maar hij bewijst, langzaam en gestaag, dat hij zijn positie daarin kan handhaven.

Lees het originele artikel op bron.