Bangladesh Voelt de Pijn: Hoe de Oorlog in Iran van 2026 de Portemonnee in Dhaka Leegtrekt

Heb even medelijden met Tariqul Islam. De Dhaka-chauffeur bij een ritdeelservice staat nu urenlang in de rij voor benzine die meer kost dan vorige maand, en dat alles vanwege een oorlog die duizenden kilometers verderop wordt uitgevochten. Welkom bij de globalisering in 2026, waar een raketaanval in de Golf uitmondt in een gemiste schoolrit in Bangladesh.

De korte versie

De oorlog in Iran van 2026, aangewakkerd door militaire acties van de VS en Israël tegen Iran, heeft een flinke spaak in het wiel van de wereldwijde energievoorziening gestoken. Bangladesh, een land van meer dan 170 miljoen mensen dat ongeveer 95% van zijn energie importeert, krijgt de klappen op te vangen. Brandstof is schaarser, prijzen stijgen, fabrieken draaien op de laatste reserves, en de Wereldbank verwacht nu dat de economie slechts 3,9% groeit in het fiscale jaar dat eindigt in juni 2026. Bepaald niet de bloei die iedereen hoopte te zien.

Waarom een oorlog in de Golf een chauffeur in Dhaka raakt

De aanwijzing zit in de geografie. Ongeveer 20% van de wereldwijde olie- en gashandel perst zich door de Straat van Hormuz, dat smalle stuk water dat Iran kan verstoren en dat naar verluidt ook heeft gedaan. Verstop de straat, en tankers arriveren niet meer op schema, van Rotterdam tot Chattogram.

Bangladesh voelt het meer dan de meeste landen, omdat het nauwelijks aan energieonafhankelijkheid doet. Bijna alle olie en gas wordt geïmporteerd, vaak via routes die afhangen van stabiliteit in de Golf. Als tankers omvaren of van het schema verdwijnen, raken de pompen leeg en worden de LNG-terminals nerveus.

De druk op het huishouden

Voor gewone Bangladeshers zijn de gevolgen heel tastbaar:

• Lange wachtrijen bij benzinestations, waarbij chauffeurs zoals Tariqul inkomsten mislopen terwijl ze wachten
• Hogere transportkosten die doorwerken in de prijs van voedsel en boodschappen
• Stroomonderbrekingen doordat het elektriciteitsnet moeite heeft met de wisselvallige gaslevering
• Universiteiten die eerder sluiten voor Eid en winkelcentra die naar verluidt om 20.00 uur dicht moeten om brandstof te besparen

Als je ooit hebt geklaagd over een prijsstijging van 5 pence aan een Brits benzinestation, stel je dan dezelfde schok voor in een huishouden waar brandstof en voedsel al het grootste deel van het maandbudget opslokken. De Wereldbank meldde dat de nationale armoede in 2025 steeg naar 21,4% ten opzichte van 18,7% in 2022, en dat was nog voor deze nieuwste crisis.

De slechte week (en maand, en kwartaal) van de kledingsector

Hier wordt het ook ongemakkelijk voor Britse shoppers. Bangladesh is 's werelds op een na grootste kledingexporteur na China, produceert jaarlijks zo'n 39 miljard dollar aan kleding en biedt werk aan ongeveer 4 miljoen mensen. Een behoorlijk deel van wat er bij Primark, M&S, H&M en Zara aan de rekken hangt, begint zijn leven in een fabriek in Dhaka of Chattogram.

Nu hebben die fabrieken te maken met wisselvallige stroom, duurdere grondstoffen en nerveuze kopers. Uit het artikel blijkt dat kledingverzendingen de afgelopen maanden met 5% tot 13% zijn gedaald. Andere berichtgeving is nog somberder: EU-kledingimport uit Bangladesh daalde in januari 2026 naar verluidt met meer dan 25% op jaarbasis. Stemmen uit de sector, waaronder de president van de Bangladesh Chamber of Industries, suggereren dat de fabrieksoutput met 30% tot 40% is gedaald en de bedrijfskosten met 35% tot 40% zijn gestegen, hoewel dit schattingen uit de sector zijn en geen gecontroleerde cijfers.

De conclusie is hoe dan ook dezelfde: elke dag dat een weefgetouw stilstaat, verliest een werknemer loon en komt een winkelketenmerk een stap dichter bij een uitverkoop.

De moeilijke evenwichtsoefening van de overheid

Dhaka doet wat overheden doorgaans doen in een energiepaniek: geld in het probleem gooien en hopen dat de cheque gedekt is. Ambtenaren bereiden zich naar verluidt voor om in het tweede kwartaal van april tot juni ongeveer 1,07 miljard dollar extra aan LNG-subsidies uit te geven, een bedrag dat niet onafhankelijk is geverifieerd maar wel de richting aangeeft.

Bangladesh heeft naar verluidt ook ongeveer 2 miljard dollar aan noodleningen aangevraagd, en buurland India is bijgesprongen met ongeveer 5.000 ton nooddiesel, put daarbij uit zijn meer gediversifieerde leveranciers, waaronder Rusland. Zeker nuttig. Een oplossing voor de lange termijn, bepaald niet.

Wat de grote voorspellers zeggen

De stemming bij de multilaterale instellingen is ronduit somber:

• De Wereldbank verwacht dat de economie van Bangladesh slechts 3,9% groeit in het fiscale jaar dat eindigt in juni 2026, ruim onder de recente normen
• De Aziatische Ontwikkelingsbank heeft zijn vooruitzichten voor de ontwikkelingslanden in Azië en de Stille Oceaan neerwaarts bijgesteld, met een groeicijfer van 4,7% dat in het artikel wordt vermeld (hoewel dat 4,7% in sommige ADB-materialen specifiek betrekking heeft op het ontwikkelende Zuidoost-Azië, dus behandel de regionale toeschrijving met enige voorzichtigheid)
• De inflatie in de regio zal naar verwachting boven de 5% blijven schommelen, waardoor de toch al krappe huishoudbudgetten verder worden uitgehold

Vertaald: het herstelsverhaal dat velen hoopten te schrijven in 2026 is stilletjes herschreven als een oefening in schadebeperking.

Waarom dit relevant is voor lezers in het VK

Het is verleidelijk om dit allemaal weg te wuiven als andermans probleem. Dat zou een vergissing zijn.

Ten eerste de prijskaartjes. Groot-Brittannië importeert veel kleding uit Bangladesh, en als fabrieken met hoge kosten draaien, kruipen die cijfers uiteindelijk op de Britse prijskaartjes. Verwacht dat de basisproducten, eenvoudige T-shirts, katoenen overhemden, schooluniformen voor kinderen, later dit jaar iets duurder zullen zijn.

Ten tweede het energieverhaal. Dezelfde verstoring die de LNG-rekening van Bangladesh opdrijft, bepaalt ook de Europese gasmarkten. Britse huishoudens staan niet vooraan in de rij bij de pompen in Dhaka, maar wij zitten wel in hetzelfde wereldwijde tankerschip-verkeersopstopping.

Ten derde migratie en geldovermakingen. Bangladesh is een belangrijke bron van buitenlandse werknemers en hun overmakingen. Een langdurige druk thuis leidt later doorgaans tot druk op arbeidsmarkten en familienetwerken in het buitenland, ook in het VK.

Het waarschijnlijke verdere verloop

Drie zaken om de komende maanden in de gaten te houden:

1. Of de Straat van Hormuz terugkeert naar iets dat op normale doorvoer lijkt. Dit is de grootste variabele.
2. Hoe snel Bangladesh alternatieve brandstofdeals kan sluiten, met name met India en Golflandenleveranciers die bereid zijn te blijven leveren
3. Of westerse kopers bij Bengaalse fabrieken blijven of bestellingen beginnen te spreiden naar Vietnam, India en elders. Als die toeleveringsketens eenmaal verschuiven, komen ze doorgaans niet meer terug

Niets hiervan is onomkeerbaar. Bangladesh heeft eerder schokken doorstaan, van de pandemie tot politieke onrust, en zijn kledingsector heeft een koppige overlevingsdrang laten zien. Maar overleven is niet hetzelfde als groeien, en op dit moment zit het land stevig in het eerste kamp.

Het eindoordeel

Dit is een schoolvoorbeeld van hoe een 21ste-eeuwse oorlog deels wordt uitgevochten via pijpleidingen, scheepvaartroutes en kredietlijnen. De bommen vallen misschien op militaire bases, maar de rekeningen komen terecht op plaatsen zoals Dhaka, waar een ritdeelchauffeur een halve dag loon verliest terwijl hij wacht tot de pompen opengaan.

Voor Britse lezers is de les eenvoudig. Goedkope, betrouwbare wereldwijde toeleveringsketens zijn geen wet van de natuur. Ze zijn een politieke prestatie, en op dit moment ziet die prestatie er een beetje rafelig uit.

Lees het originele artikel op bron.